„Duchy nie przychodzą, aby straszyć. Przychodzą, aby zapytać nas o człowieczeństwo.”

5 września 2026 roku odbyła się 15. edycja ogólnopolskiej akcji Narodowe Czytanie, której tegoroczną lekturą zostały Dziady Adama Mickiewicza. Do tego wyjątkowego literackiego wydarzenia włączyła się również ZPO w Kazanowie, przygotowując niezwykłe spotkanie z jednym z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu.

Tegoroczna uroczystość była czymś więcej niż wspólnym czytaniem. Dzięki zaangażowaniu uczniów i nauczycieli szkolna scena zamieniła się w tajemniczą przestrzeń obrzędu dziadów, w której świat żywych spotkał się ze światem duchów. Kolejne sceny pozwoliły publiczności odkrywać ponadczasowe przesłanie dramatu – opowieść o miłości, cierpieniu, winie, odpowiedzialności, pamięci i wolności.

Spotkanie rozpoczęła pani bibliotekarka Grażyna Kot, która przypomniała, że Dziady nie są jedynie historią o duchach. To przede wszystkim dramat pamięci, sumienia i odpowiedzialności – dzieło, które mimo upływu niemal dwóch stuleci nadal skłania do zadawania ważnych pytań o człowieka i jego relacje z innymi.

W niezwykły klimat uroczystości wprowadził uczestników Guślarz – Paweł Brożek, któremu towarzyszył chór w składzie: Filip Oleksiewicz, Olaf Molenda i Krzysztof Podlak.

Na scenie pojawiły się duchy Józia i Rózi, w których role wcielili się Mikołaj Rutkowski i Aleksandra Wolszczak. Ich historia przypomniała wszystkim, że aby poznać prawdziwy smak szczęścia, trzeba również doświadczyć goryczy i trudnych chwil.

Następnie publiczność wysłuchała przejmującego spotkania z Krukiem – Mają Rzepą oraz Sową – Heleną Baranowską. Ich historie były oskarżeniem skierowanym do Złego Pana, granego przez Wiktora Sarneckiego. Wybrzmiała tu jedna z najważniejszych prawd Dziadów: „Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże.”

Była to chwila szczególnie mocna i skłaniająca do refleksji nad tym, czym jest człowieczeństwo, empatia i odpowiedzialność za drugiego człowieka.

Szczególne emocje wzbudził monolog Gustawa, w którego rolę wcielił się  Pan wicedyrektor – Michał Pawlik.

Historia niespełnionej miłości, samotności i tęsknoty została przedstawiona w sposób niezwykle osobisty i poruszający. Gustaw przypomniał, że słowa, gesty i decyzje mogą pozostawić w ludzkim sercu ślad na całe życie. Jego refleksja stała się jednocześnie pytaniem skierowanym do współczesnego odbiorcy: czy potrafimy dostrzegać uczucia drugiego człowieka? Czy umiemy być odpowiedzialni za słowa, które wypowiadamy, i obietnice, które składamy?

Ostatnia część przedstawienia przeniosła nas w świat III części „Dziadów” i historii młodych ludzi, którym odebrano wolność za miłość do ojczyzny i wierność własnym przekonaniom. W przejmującym monologu Filip Bębenek przypomniał, że wolność nie jest jedynie możliwością decydowania o własnym życiu. To także odpowiedzialność – za własne słowa, za drugiego człowieka i za wspólnotę, do której należymy. Wybrzmiała również ważna myśl, że wolność nie jest dana raz na zawsze. Trzeba ją chronić prawdą, odwagą, wzajemnym szacunkiem i troską o dobro wspólne.

Całość uroczystości pokazała, że Dziady Adama Mickiewicza – choć powstały w XIX wieku – wciąż potrafią mówić językiem bliskim współczesnemu człowiekowi. Pytania o miłość, samotność, cierpienie, odpowiedzialność, pamięć i wolność pozostają przecież aktualne niezależnie od epoki.

Tegoroczne Narodowe Czytanie w ZPO w Kazanowie stało się więc nie tylko spotkaniem z wielką polską literaturą, ale również okazją do wspólnej refleksji nad tym, co znaczy być człowiekiem.

Na zakończenie prowadząca pani bibliotekarka, powiedziała:

„Niech Dziady zostaną z nami jako przypomnienie, że człowiekiem stajemy się w spotkaniu z drugim człowiekiem”.

Serdecznie dziękujemy wszystkim uczniom zaangażowanym w przygotowanie i przedstawienie poszczególnych scen. Dziękujemy również naszej publiczności za obecność, skupienie i wspólne przeżywanie literatury.

Niech książki nadal łączą pokolenia, inspirują i przypominają nam, że najważniejsze pytania o człowieka nigdy się nie starzeją.

Do zobaczenia podczas kolejnych literackich spotkań!

Nauczyciel bibliotekarz – Grażyna Kot